Irak ile Türkiye arasında planlanan Kalkınma Yolu Projesi, yalnızca iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırmayı değil; aynı zamanda Türk inşaat sanayisi ve müteahhitlik firmaları için büyük fırsatlar sunmayı vaat ediyor. Proje, Türkiye’nin bölgesel lojistik merkezi olma vizyonunu güçlendirirken, inşaat malzemesi sanayisinin de ihracat potansiyelini artıracak.

Geçtiğimiz yıl Türkiye’nin ihracatında beşinci sırada yer alan Irak ile ticaret hacminin 2025 yılında 30 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor. Bu hedefin en önemli dayanaklarından biri ise yaklaşık 17–20 milyar dolarlık büyüklüğe ulaşması öngörülen Kalkınma Yolu Projesi olacak. Basra’dan başlayarak Türkiye’ye uzanacak kara ve demiryolu altyapısı, sadece iki ülke arasında değil; Körfez ile Avrupa arasında da en kısa ve verimli taşımacılık hattını oluşturacak.

Projeyle birlikte bin 190 kilometre uzunluğunda otoyol ve bin 176 kilometrelik yüksek hızlı yük ve yolcu taşımacılığına uygun demiryolu hattı inşa edilmesi planlanıyor. Güzergâh boyunca sanayi bölgeleri, serbest ticaret merkezleri, lojistik üsler ve yeni yerleşim alanlarının kurulması da hedefleniyor.

Türk müteahhitlik firmaları bugüne kadar Irak’ta 35.3 milyar dolar tutarında 1.128 projeye imza atmış durumda. Kalkınma Yolu Projesi ise bu tecrübenin yeni bir aşamaya taşınması için önemli bir kapı aralıyor. Altyapıdan üstyapıya, ulaşım sistemlerinden sanayi tesislerine kadar birçok alanda Türk firmalarının aktif rol alması bekleniyor.

Irak’ın ekonomik görünümüne bakıldığında; ülkenin GSYİH’sı 2024 itibarıyla 264,1 milyar dolar seviyesinde ve kişi başına düşen gelir ise 5.947 dolar. Milli gelirin yaklaşık üçte ikisi ve kamu gelirlerinin %90’ı petrol ihracatına dayanıyor. Ancak bu tek kaynaklı yapı, ülkeyi dış şoklara karşı kırılgan hale getiriyor. Kalkınma Yolu Projesi gibi yatırımlar, Irak’ın ekonomik çeşitlenmesine katkı sunarken, aynı zamanda Türkiye için stratejik bir pazar oluşturuyor.

Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre, Türkiye’nin Irak’a 2023 yılında gerçekleştirdiği ihracat 10.7 milyar doları aştı. Hububat, bakliyat, inşaat malzemeleri, elektrikli ekipmanlar ve otomotiv yan sanayi başta olmak üzere birçok sektörde yoğun ihracat söz konusu. Özellikle Gaziantep, Mardin, Şırnak ve Mersin gibi sınır illerimiz bu ticaretin en güçlü aktörleri arasında yer alıyor.

Özetle, Kalkınma Yolu Projesi, Türkiye ve Irak arasında yalnızca bir ulaştırma hattı değil; aynı zamanda sanayi, ticaret ve yatırım ilişkilerini dönüştürecek bir kalkınma köprüsü olarak görülüyor.

Türk inşaat malzemesi sanayisinin üretim gücü ve ihracat potansiyeli, bu büyük projede önemli roller üstlenmeye hazır.

Irak’ta asansör sektörü de yeniden yapılanıyor: Türk firmaları için yeni fırsat alanı

Irak’ın yeniden inşa sürecinde asansör sektörü öncelikli yatırım alanlarından biri haline gelirken, Türkiye ile bu alandaki ticari ilişkiler de ivme kazanıyor. Kalkınma Yolu Projesi ile birlikte altyapı yatırımlarının artması, Türk asansör üreticilerine ve komponent ihracatçılarına büyük fırsatlar sunuyor.

Orta Doğu’da uzun yıllar süren çatışmalar, Irak’ın yapı stoğunu büyük ölçüde tahrip etti. Ancak ülke, yeniden imar sürecine girdiği son yıllarda konut, hastane, otel ve kamu binaları gibi çok katlı yapıların inşasına hız verdi. Bu da doğrudan asansör sistemleri ve dikey ulaşım çözümleri ihtiyacını artırdı. Irak’ın özellikle Bağdat, Basra, Erbil ve Kerkük gibi bölgelerinde yüksek katlı yapılaşmalarla birlikte modern asansör sistemlerine talep artıyor.

Irak’ın yeniden inşa sürecinde asansör sektörü öncelikli yatırım alanlarından biri haline gelirken, Türkiye ile bu alandaki ticari ilişkiler de ivme kazanıyor. Kalkınma Yolu Projesi ile birlikte altyapı yatırımlarının artması, Türk asansör üreticilerine ve komponent ihracatçılarına büyük fırsatlar sunuyor.

88 milyar dolarlık yeniden imar planı

Dünya Bankası verilerine göre DEAŞ teröründen doğrudan etkilenen yedi vilayette hasar ve ihtiyaç tespiti sonucu ortaya çıkan yatırım ihtiyacı 88.2 milyar dolar olarak belirlenmiş durumda. Bu yatırımların önemli kısmı konut ve kamu binalarına ayrılırken, beraberinde asansör ve yürüyen merdiven ihtiyacı da kaçınılmaz hale geliyor. Irak hükümeti ise bu alanda yerli üretimin yetersiz kalması nedeniyle ithalata yöneliyor.

Türk asansör endüstrisi bölgede güçlü konumda

Bu noktada Türkiye asansör sanayisi, ürün çeşitliliği, kalite güvencesi, rekabetçi fiyatlar ve coğrafi yakınlık avantajı sayesinde Irak için en önemli tedarikçi konumunda. Türk firmaları; makine-motor sistemlerinden panoya, kabinlerden fren ve regülatör sistemlerine kadar geniş yelpazedeki ürünleriyle Irak pazarında yüksek paya sahip.

TÜİK ve TİM verilerine göre Türkiye’nin Irak’a gerçekleştirdiği asansör ve aksamları ihracatı 2023 yılında yaklaşık 65 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Özellikle Gaziantep, Mersin ve İstanbul merkezli firmalar, Irak pazarına yönelik üretim ve lojistik yapılanmalarını güçlendiriyor.

Kalkınma yolu projesi ve lojistik avantaj

Türkiye ve Irak arasında hayata geçirilmesi planlanan Kalkınma Yolu Projesi, sadece taşımacılık değil, yapı ve inşaat sektöründe de yeni yatırımların kapısını aralayacak.

Basra’dan başlayarak Türkiye’ye uzanacak demir ve karayolu koridoru, inşaat malzemeleri ve teknik ekipman taşımacılığı açısından zaman ve maliyet avantajı sunacak. Bu da Türk asansör firmalarının lojistik kabiliyetini artırarak pazarda daha etkin rol almasını sağlayacak.

Teknik destek ve montaj iş birlikleri

Irak’ta asansör teknolojileri konusunda nitelikli servis ve bakım ekiplerinin azlığı, Türk firmalarına sadece malzeme tedariki değil, aynı zamanda teknik eğitim, montaj desteği ve bakım anlaşmaları üzerinden de yeni iş modelleri geliştirme imkânı sunuyor. Bazı Türk üreticiler, Iraklı firmalarla distribütörlük anlaşmaları yaparak sahada montaj ve kurulum desteği de veriyor.

Belgelendirme ve denetim süreci

Irak’ta asansör sistemlerinin belgelendirme ve denetim süreçleri henüz AB standartları düzeyinde kurumsallaşmış değil. Ancak bu alanın önümüzdeki yıllarda gelişmesi bekleniyor. Türkiye’nin CE belgeli ürünleri ve TSE onaylı komponentleri, kalite arayan Iraklı yatırımcılar için daha güvenli tercih oluyor.

Sonuç: Türk asansör sanayisi için stratejik büyüme alanı

Irak, hem yeniden inşa sürecindeki potansiyeli hem de Türkiye ile kurduğu yakın ticari ilişkiler sayesinde, Türk asansör sektörü için stratejik bir pazar olmaya devam ediyor. Kalkınma Yolu Projesi ile lojistik açıdan daha da ulaşılabilir hale gelecek bu pazar, sadece ürün ihracatı değil; mühendislik, danışmanlık ve sistem kurulumu açısından da büyüme fırsatları sunuyor.