1. Giriş

Günlük hayatımızdaki konforumuzun sağlanmasında büyük bir yeri olan asansörler yüksek katlı binalarda hızlı ve güvenli bir erişim sağlamak için kritik bir öneme sahiptir. Asansörlerin güvenli ve güvenilir çalışmasını sağlamak hayati önem arz ettiğinden asansörlerde bulunan güvenlik aksamlarının uygunluk değerlendirme faaliyetleri büyük bir titizlikle yürütülmelidir. Avrupa Birliğince uygulanan Asansör Direktifi (2014/33/EU-Ülkemizde 2014/33/AB) asansörlerin ve güvenlik aksamlarının belirli güvenlik standartlarına uygunluğunu sağlamak için çeşitli modüller öngörmüştür. Bu ilgili modüller alınmadan güvenlik aksamı piyasaya sürülemez. 2014/33/AB- Asansör Yönetmeliğinde güvenlik aksamlarına ilişkin uygunluk değerlendirme işlemleri şu şekilde geçmektedir:

“Asansör güvenlik aksamlarının uygunluk değerlendirme işlemleri

MADDE 18 – (1) Asansör güvenlik aksamlarına aşağıda yer alan uygunluk değerlendirme işlemlerinden biri uygulanır.

a) Model asansör güvenlik aksamına Ek-IV’ün Bölüm A’sına göre AB tip incelemesi uygulanır ve Ek-IX’a göre rastgele kontrol işlemi gerçekleştirilir.

b) Model asansör güvenlik aksamına Ek-IV’ün Bölüm A’sına göre AB tip incelemesi uygulanır ve Ek-VI’ya göre ürün kalite güvencesine dayalı tipe uygunluk işlemi gerçekleştirilir.

c) Ek-VII’ye göre tam kalite güvenceye dayalı uygunluk işlemi gerçekleştirilir.”

 Bu modüllerden Modül B (Ek-IV - Bölüm A)ve Modül C2 (Ek-IX)  yaklaşımlarını özet halinde ele almaya çalışacağız.

1. Modül B (Ek-IV - Bölüm A): Asansör Güvenlik Aksamlarının AB Tip İncelemesi

Modül B (Ek-IV - Bölüm A), güvenlik aksamı ürünlerinin  tasarım aşamasında uygunluğunu değerlendiren bir uygunluk değerlendirme prosedürüdür. Bu modül (Ek-IV - Bölüm A) , asansör güvenlik aksamlarının prototiplerinin AB direktiflerine ve harmonize standartlara uygunluğunu doğrulamak için kullanılmaktadır. Modül B sertifikası alınacaksa; Modül C2 veya Modül E sertifikası alındıktan sonra belgenin kullanımı sağlanmaktadır.

1.1. Modül B'nin Aşamaları

1.1.1 Başvuru:

   - Güvenlik aksamının üreticisi, güvenlik aksamının bir prototipini kedisinin seçtiği bir onaylanmış kuruluşa (notified body) sunar.

   - Başvuru; üretici tarafından imzalı bir beyanı, güvenlik aksamının nerede incelenebileceğine dair bilgileri, ürünün teknik dosyasını, tasarım çizimlerini ve gerekli test raporlarını içerir.

1.1.2. Teknik Dosya İncelemesi:

   - Onaylanmış kuruluş, ürünün teknik dosyasını ve ilgili dokümantasyonu inceler.

   - Teknik dosyada; güvenlik aksamının yük- hız-çevre koşulları ile birlikte güvenlik aksamına dair genel bir açıklama , tasarım çizimleri-hesaplamalar ve şemalar, test sonuçları, güvenlik aksamı kurulum talimatları, imalat aşamasındaki alınan güvenlik tedbirleri bulunmalıdır.

   - Onaylanmış Kuruluşun yapacağı bu inceleme, ürünün AB direktiflerine ve harmonize standartlara, üretici taraşından verilen teknik dosyada belirtilen hesaplama ve tasarımlara uygun olup olmadığını belirler.

1.1.3. Prototip Testleri:

   - Onaylanmış kuruluş, ürün prototipinin çeşitli testlere tabi tutulmasını sağlar veya sağlatır.

   - Testler, ürünün güvenlik, performans ve dayanıklılık ve ilgili uyumlaştırılmış standartlar gibi kriterlere uygunluğunu değerlendirir.

1.1.4. Uygunluk Değerlendirmesi:

   - Testlerin ve teknik dosya incelemesinin sonuçlarına dayanarak, onaylanmış kuruluş bir AB Tip İnceleme Sertifikası düzenler.

   - Bu sertifika, ürünün AB direktiflerine uygun olduğunu ve seri üretime geçebileceğini gösterir.

1.2. Modül B (Ek-IV - Bölüm A)’ nin Önemi

- Güvenlik ve Kalite Güvencesi: Modül B, ürünün tasarım aşamasında yüksek güvenlik ve kalite standartlarına uygunluğunu sağlar.

- Piyasa Giriş Onayı: AB Tip İnceleme Sertifikası, ürünün AB pazarına girişi için gerekli olan temel belgedir ve bir nevi pasaport görevini sağlar.

- Teknik Doğrulama: Teknik dosya incelemesi ve prototip testleri, ürünün tasarım ve performans özelliklerini doğrular.

1. Modül C2 (Ek-IX): Güvenlik Aksamlarının Rastgele Kontrol ile Tipe Uygunluğu Denetimi

Modül C2 (Ek-IX) , AB Tip İnceleme Sertifikası alınmış ürünlerin seri üretim aşamasında tarif edildiği şekildeki uygunluğunu değerlendiren bir prosedürdür. Bu modül, üretim sürecinde rastgele seçilen numunelerin denetlenmesini içerir. Ürünlerin gerçekte Modül B Sertifikasında belirtilen tipe uygun üretilip üretilmediğinin denetimidir. Üretilen ürün Modül B de belirtilen tipten farklı tasarım içeriyorsa onaylanmış kuruluş Modül C2 denetimini olumsuz sonuçlandırmaktadır.  AB Tip İnceleme Sertifikası (Modül B) almış ürünle kullanılır , belgenin tek başına bir hükmü yoktur. Modül C2 ise bir vize görevi görmektedir.

2.1. Modül C2(Ek-IX)'nin Aşamaları

2.1.1. Seri Üretim:

   - Üretici, AB Tip İnceleme Sertifikası alınmış ürünleri tipe uygun seri olarak üretir.

   - Üretim süreci, ürünlerin AB Tip İnceleme Sertifikası ile uyumlu olarak gerçekleştirilir.

2.1.2. Rastgele Kontrol İçin Numune Seçimi:

   - Onaylanmış kuruluş, üretimi yapılmış güvenlik aksamlarından rastgele  numuneler seçer.

   - Numunelerin seçimi, üretim sürecinin herhangi bir aşamasında da gerçekleştirilebilir.

2.1.3. Rastgele Kontrol İçin Alınan Numune Testleri ve İncelemeleri:

   - Onaylanmış kuruluş, seçilen numuneleri uyumlaştırılmış standartlarda belirtilen testlere tabi tutmaktadır.

   - Testler, ürünlerin performans, güvenlik ve uyumlaştırılmış standartlara uygunluğunu değerlendirir.

2.1.4. Denetim Sonuçları ve Raporlama :

   - Seçilen numuneler uygun bulunursa, onaylanmış kuruluş bir uygunluk raporu düzenler.

   - Uygunsuzluk tespit edilirse, üreticiye düzeltici önlemler alması için talimat verilir ve yeniden denetim yapılır.

2.2. Modül C2'nin Avantajları

- Sürekli Kalite Kontrolü: Rastgele seçilen numune denetimi, üretim sürecinde sürekli kalite kontrolü sağlar. Üreticinin de bu kontrolleri rutin zamanlara bağlı olarak yapmalıdır.

- Tarafsız Doğrulama: Onaylanmış kuruluş tarafından yapılan tarafsız denetimler, üretici ve tüketici açısından güvenilirlik sağlar.

- Güvenlik ve Uygunluk: Modül C2, ürünlerin güvenlik ve performans açısından belirli standartlara uygunluğunu garanti eder.

1. Modül B ve Modül C2 Yaklaşımlarının Entegrasyonu

Modül B ve Modül C2, birlikte kullanıldığında asansör güvenlik aksamlarının tasarım ve üretim aşamalarında yüksek güvenlik ve kalite standartlarına uygunluğunu sağlar. Modül B, ürünün tasarım aşamasında uygunluğunu doğrularken, Modül C2, seri üretim aşamasında sürekli kalite kontrolünü sağlar. Bu entegre yaklaşım, ürünlerin güvenilirliğini ve performansını artırarak, kullanıcı güvenliğini en üst düzeye çıkarır.

1. Uygulama Örneği: Asansör Tampon Sistemleri

Asansör Tampon sistemleri, kullanıcı güvenliği açısından kritik bileşenlerdir. Bu sistemlerin güvenilir ve güvenli bir şekilde çalışması, hem Modül B hem de Modül C2 prosedürlerinin titizlikle uygulanmasını gerektirir.

- Modül B Aşaması: Asansör tampon sistemi tasarımı, onaylanmış kuruluş tarafından incelenir ve prototip ürün üzerinde Uyumlaştırılmış standart TS EN 81-50’nin ilgili maddelerinde belirtilen tip testleri gerçekleştirilir. Uygun bulunması halinde AB Tip İnceleme Sertifikası düzenlenir.

- Modül C2 Aşaması: Seri üretim sürecinde, onaylanmış kuruluş üretim partisinden rastgele Tampon sistemi numuneleri seçer öncelikle seçmiş olduğu numunelerin AB Tip İnceleme Dokümanlarında belirtilen tiplere uygunluğunu görsel ve boyutsal olarak inceler devamında ise yine TS EN 81-50 standardının ilgili maddelerinde belirtilen tip testlerinin tamamını veya bir kısmını gerçekleştirerek raporlar. Üretim yeri denetiminde gerçekleştirilen görsel ve boyutsal kontroller ile gerçekleştirilen tip testlerinin olumlu sonuçlanması sonrasında uygunluk raporu ve sertifikasını düzenleyerek ürünlerin piyasaya arzı için onay sürecini tamamlar. Rastgele kontroller (Modül C2) 12 ayı aşmayacak periyotlarda tekrarlanır.

1. Sonuç

Asansör güvenlik aksamlarının belgelendirilmesinde Modül B ve Modül C2 yaklaşımları, yüksek güvenlik ve kalite standartlarının sağlanması için kritik öneme sahiptir. Modül B, ürünlerin tasarım aşamasında uygunluğunu değerlendirirken, Modül C2 seri üretim sürecinde sürekli kalite kontrolünü sağlar. Bu entegre yaklaşım, asansörlerin güvenli ve verimli bir şekilde çalışmasını garanti ederek, kullanıcı güvenliğini en üst düzeye çıkarır. Asansör endüstrisinde faaliyet gösteren tüm üreticilerin, bu uygunluk değerlendirme prosedürlerini benimsemeleri ve titizlikle uygulamaları, endüstri genelinde güvenlik ve kalite standartlarının yükselmesine katkıda bulunacaktır.