Page 153 - AV 84th ISSUE

www.asansorvizyon.com 153

Bu dönemde asansörlerin dina-
miği, kasnaklar, karşı ağırlıklar
ve mekanik frenler etrafında
şekillenir. Fakat henüz hız ve
sarsıntısızlık gibi parametreler
kontrol altında değildir.

1880'lerde, elektrik motorunun
devreye girmesiyle asansör-
lerin hareket dinamiği yeni
bir boyut kazanır. Werner von
Siemens, ilk elektrikli asansörü
geliştirir ve böylece hızlanma,
yavaşlama, yük dengeleme gibi
dinamikler daha hassas hale ge-
lir. Artık mesele sadece yukarı
çıkmak değil, bunu dengeli, ve konfor değil, aynı zamanda ği, çok eksenli bir mühendislik
sarsıntısız ve verimli yapmak enerji yönetimi açısından da problemi haline gelmiştir.
olmuştur. kritik hale gelir.
Bu sistemler, aerodinamik etkile-
20. yüzyılın başlarında, asan- Yüksek hızlı asansörlerde ise şimleri, manyetik alan dengele-
sörlerde kullanılan motorlar, hava direnci, titreşim sönüm- mesini ve çok yönlü hareketi bir
frekans kontrollü sürücüler saye- leyiciler, aerodinamik kabin arada yönetir. Gelecekte, bina
sinde ivmelenme ve yavaşlamayı tasarımları gibi unsurlar hareket tasarımları, asansörlerin hareket
yumuşak hale getirir. Böylece dinamiğinin sınırlarını zorlar. dinamiği etrafında şekillenecek.
hareket konforu, dinamik denge Örneğin, Şanghay Kulesi'ndeki
ile sağlanır. asansörler saatte 75 km'ye kadar Asansörlerin hareket dinamiği,
hız yaparken, güçlü frenleme ve bir yükü yukarı taşımanın ötesin-
Bugünün asansörleri, hız, dengeleme sistemleri ile konfor- de, insan konforunu, güvenliğini
konfor ve enerji verimliliği gibi lu bir yolculuk sağlar. ve enerji verimliliğini bir arada
parametreleri bir arada optimize Hareket dinamiği, sadece optimize eden karmaşık bir mü-
eden mühendislik harikalarıdır. dikey eksende sınırlı kalmaz. hendislik sanatına dönüşmüştür.
Rejeneratif sürücü sistemleri, Thyssenkrupp'un MULTI siste-
kabin inerken üretilen enerjiyi mi, halatsız, manyetik levitas- Arşimet'in makaralarından, mag-
geri kazanır ve binanın elektrik yonla çalışan ve hem dikey hem lev sistemlerine uzanan bu yol-
sistemine aktarır. Bu sayede ha- yatay hareket edebilen asansörler culuk, insanlığın dikey hayalini
reket dinamiği, sadece güvenlik geliştirdi. Artık hareket dinami- gerçekleştirmeye devam ediyor.

Kaynakça:
"A Brief History of Elevators" –
ANSI Blog.
"Elisha Otis | Safety Brake,
Elevator Design & Industrial
Revolution" – Britannica.
"Elevator Regenerative Dri-
ves – How They Work" – KEB
America.
"Lift off: when will elevators
finally reach the 21st century?"
– Wired.