Sevgili çok değerli “Asansör Monte Eden ve Yetkili Servis” işi yapan meslektaşlarım, geçtiğimiz günlerde asansörlerin kırmızı etiket almasına sebep olan ve aynı şekilde hiçbir şey yokmuş gibi hizmet bekleyen bina sorumluları ile ilgili olarak Sanayi Genel Müdürlüğü, Asansör Teleferik Şubesi’nden yaşadığımız sorunlarla ilgili görüş istedim. Bununla ilgili olarak Asansör Teleferik Şubeye göndermiş olduğum yazı aşağıdadır.

“İlgi: a) 06/04/2019 tarih ve 30737 sayılı Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği

b) 04/05/2018 tarih ve 30411 sayılı Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği
c) TS EN 13015+A1 Asansör ve Yürüyen Merdivenlerin Bakımı- Bakım Talimatları İçin Kurallar Standardı
Asansör periyodik kontrolleri ilgi (b) yönetmelik Madde 8-(1) “Binada/yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü, yılda en az bir defa, Bakanlık tarafından yetkilendirilen ve ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır.” ve Madde 34-(1) “ Bina sorumlusu, asansörün güvenli bir şekilde kullanılmasını sağlamak üzere yılda en az bir defa periyodik kontrolünü yaptırır.” gereği yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılmaktadır. 

Yapılan periyodik kontrol sonucu kırmızı etiketli asansöre ilgi (a) Madde 10-(11) “Periyodik kontrol neticesinde güvensiz olarak tanımlanan ve kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen asansöre; kusurlu, hafif kusurlu veya kusursuz hale getirilinceye kadar bakım hizmeti sunulamaz. Güvensiz olma durumundan, kusurlu duruma geçen ve periyodik kontrol tarihi başlangıç kabul edilerek yüz yirmi gün içerisinde hafif kusurlu veya kusursuz hale getirilmeyen asansöre de söz konusu sürenin sona erdiği zaman itibarıyla bakım hizmeti sunulamaz. Asansör monte eden veya onun yetkili servisi bu süre zarfında bina sorumlusundan aylık bakım ücreti talebinde bulunamaz.” gereği işlem tesisi edilmektedir.

Asansör bakımları için ilgi (c) 3.1’de “Tesis tamamlandıktan sonra ve kullanım ömrü boyunca, kendisinin ve bileşenlerinin fonksiyonlarını güvenli olarak ve tasarlanan şekilde, yerine getirmesini garanti etmek için gerekli olan bütün işlemler.” şeklinde ifade edilmiştir. Bakımdan amaç asansörlerin sürekli olarak güvenli çalışmasının sağlanmasıdır.

Asansör bakımları esnasında tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesi için gerekli sorumluluğun kimde olduğu ilgi (a) Madde 10-(4)’te “Asansör monte eden veya onun yetkili servisi, insan can ve mal güvenliği yönünden asansörün risk taşıması durumunda bina sorumlusunu yazılı olarak bilgilendirir. Bina sorumlusu asansör monte eden veya onun yetkili servisi vasıtasıyla asansörün güvenli hale getirilmesini sağlamakla yükümlüdür.” ve ilgi (c) 4.3.2.1 “Tesis sahibinin, tesisi, güvenli çalıştırma şartlarında tutması gerektiği. Bu kuralı karşılamak için tesis sahibi, standardın kurallarına uygun bir bakım kuruluşu ile çalışmalıdır.” açıkça ifade edilmiştir.

Asansörün güvenli çalışmasına yönelik gerekli tedbirler ve uygulama esasları her ne kadar mevzuat ile belirlense de, uygulamada asansör monte eden veya onun yetkili servislerini sıkıntıya sokan durumlar oluşmaktadır. Bunların en başında gelen ise bina sorumlusuna bildirilen uygunsuzlukların giderilmesine onay verilmemesi sonucu asansörlerin kırmızı etiket almasıdır.

Asansörlerle ilgili tespit edilen uygunsuzluklar için bina sorumluları bilgilendirilmekte fakat uygunsuzlukların giderilmesi için bina sorumluları sorumluluklarını yerine getirmekten imtina etmektedirler. Nihayetinde ise yıllık kontrol sonucu asansör kırmızı etiket almaktadır. Kırmızı etiketli asansörü ilgi(b) Madde 11-(6) gereği bina sorumlusu tarafından kullanımına izin verilmemesi ve en fazla altmış gün içinde uygunsuzluğun giderilmesi için süre verilirken, verilen altmış günlük süre içerisinde bina sorumluları asansörü kapatmamaktadırlar. Kullanımda olan asansör arızalanmakta ve asansörde kalanlar olmaktadır. Bu ve benzeri sebeplerle asansör monte eden veya onun yetkili servislerine arıza bildirilmekte ve kurtarma çalışmaları yapılmaktadır. Yapılan bu çalışmalar için ise asansör monte eden veya onun yetkili servisleri bina sorumlusundan ilgi (a) Madde 10-(11) gereği servis ücreti talebinde bulunamamaktadırlar.

Yukarıda izah edilen durum sebebiyle bina sorumlularına herhangi bir işlem tesis edilmediği gibi asansör monte eden veya onun yetkili servisleri işlerini yapmalarına karşın ceza uygulamasından kaçınmak için servis bedeli fatura edememekte olup sürekli olarak ek maliyetlere katlanmak zorunda kalmaktadırlar. Ayrıca bu tür işlemler illegal firmaların önünü açmaktadır ve faturasız bakımı özendirmektedir.
Yetkili servis tarafından tespit edilen asansörle ilgili eksikliklerin bina sorumlusunca yaptırılmamasından dolayı Kırmızı Etiket alan asansörlere;

1. Arıza hizmeti verilmeli midir?
2. Kurtarma hizmeti verilmeli midir?
3. Kırmızı etiketli(güvensiz) asansöre yönetmelik gereği bakım/arıza ve kurtarma hizmeti verilmemesi durumunda, bina sorumlusunun illegal hizmet veren başka bir firma ile bakım sözleşmesi imzalaması haksız rekabete yol açmaktadır. Bu durumun önlenmesi için standartlara ve mevzuata uygun olarak çalışan yetkili servislerin korunması için neler yapılmaktadır?
4. Türkiye genelinde kırmızı etiket alan asansörlerin açık olup olmadığı şikayet olmadan denetlenmekte midir?
5. Bina sorumlusunun asansörü kullandırma veya arıza bildirmesi sebebiyle, 1705 sayılı kanun gereğince idari para cezası kesilir mi?
6. Arıza ve kurtarma hizmeti verilmesi durumunda “servis hizmet ücreti” adı altında fatura kesilebilir mi?

Sorularımızın cevabının verilmesi için gereğinin yapılmasını bilgilerinize arz ederiz.”

Asansör Teleferik Şubesi'nden gelen cevap da aşağıdaki gibidir.

Bilindiği üzere asansörün bakımı, Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliğinin 8 inci maddesi birinci fıkrasına göre bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı asansör monte eden veya onun yetkili servisi tarafından yapılır. Dolayısıyla bina sorumlusunun anılan Yönetmelik şartlarını sağlayan asansör monte eden veya onun yetkili servisi ile bakım sözleşmesi imzalanması zorunludur. Bahsedilen Yönetmeliğin 10 uncu maddesi ikinci fıkrasına göre de bina sorumlusu ile bakım sözleşmesi imzalayan asansör monte eden veya onun yetkili servisince her bakımda yapılan işlemlerin güncel TS EN 13015: Asansör ve Yürüyen Merdivenlerin bakımı, bakım talimatları için kurallar standardındaki gereklilikleri de içerecek şekilde hazırlanmış olan bakım föyü ile kayıt altına alınması ve bir nüshasının bina sorumlusuna teslim edilmesi gerekir. Ayrıca aynı maddenin dördüncü fıkrasına göre insan can ve mal güvenliği yönünden asansörün risk taşıması durumunda, asansör monte eden veya onun yetkili servisinin bina sorumlusunu yazılı olarak bilgilendirmesi zorunlu olup akabinde bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzalamış olduğu asansör monte eden veya onun yetkili servisi vasıtasıyla asansörün güvenli hale getirilmesini sağlamakla ilgili olarak kesin yükümlülüğü bulunmaktadır. Söz konusu yükümlülükleri yerine getirmeyen asansör monte eden veya onun yetkili servisi ve/veya bina sorumlusuna ilişkin şikayetlerin asansörün bulunduğu veya bakım ve servis hizmeti verildiği ildeki Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüklerine iletilmesi halinde gerekli hizmet denetimleri yapılacak ve kabahat tespit edilmesi halinde ilgili yasanın öngördüğü yaptırımlar uygulanacaktır. 

Bununla birlikte 4/5/2018 tarihli ve 30411 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Asansör Periyodik Kontrol yönetmeliğinin 11 inci maddesi beşinci fıkrasında yer alan “Güvensiz olarak tanımlanan asansöre, ilgili idare adına periyodik kontrolü yapan A tipi muayene kuruluşu tarafından kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilir.” Altıncı fıkrasında yer alan kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla altmış gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır…”  ve yedinci fıkrasında yer alan “Güvensiz olarak tanımlanan asansörün altıncı fıkrada belirtilen süre içerisinde güvenli hale getirilmeden kullan kullanılmasından doğabilecek  can ve mal kaybından bina sorumlusu mesuldür.” hükümleri değerlendirildiğinde kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olduğu tanımlanan asansörün, anılan yönetmelikte tarif edilen güvenlik kullanım koşullarından getirilmeden hiçbir şekilde kullanımda olması yasal olarak mümkün değildir.

Buna bağlı olarak asansör işletme ve bakım yönetmeliğinin 10. maddesi on birinci fıkrasında yer alan “Periyodik kontrol neticesinde güvensiz olarak tanımlanan ve kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen asansöre: kusurlu, hafif kusurlu veya kusursuz hale getirilinceye kadar bakım hizmeti sunulamaz. Güvensiz olma durumundan, kusurlu duruma geçen ve periyodik kontrol tarihi başlangıç kabul edilerek yüz yirmi gün içerisinde hafif kusurlu veya kusursuz hale getirilmeyen asansöre de söz konusu sürenin sona erdiği zaman itibariyle bakım hizmeti sunulamaz. Asansör monte eden veya onun yetkili servise bu süre zarfında bina sorumlusundan aylık bakım ücreti talebinde bulunamaz.” hükmü gereği kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olduğu tanımlanan asansöre, ilgili mevzuatta belirtilen güvenli kullanım koşullarını getirilmeden bakım ve servis hizmeti arıza ve kurtarma dahil verilemeyeceği gibi hizmet bedeli adı altında fatura kesilmesi de mümkün olmayacaktır.

Ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 15. maddesi birinci fıkrası (s) bendine ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 7. maddesi 1. fıkrası (h) bendine göre gerekli hallerde asansörlerin hizmet dışı bırakılmasına dair yükümlülük söz konusu yasalardan yetki alanı çerçevesinde belediyelere ve il özel idarelerine aittir. Bu yasalar kapsamında giren Asansör Periyodik Kontrol yönetmeliğinin 11 inci maddesi altıncı fıkrasında yer alan “...Takip kontrolü neticesinde güvenli hale getirilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi yoluyla hizmetten menedilir. Söz konusu mühürleme işleminde ilgili idare tarafından EK-2'deki formata uygun tutanak üç nüsha olarak düzenlenir ve birer nüshası A tipi muayene kuruluşu ile bina sorumlusuna iletilir.” hükme göre güvenli hale getirmeyen asansörler, ilgili İdare idare olarak tanımlanan belediye veya İl Özel İdaresi tarafından hizmet dışı bırakılır.

Bilgilerini ve gereğini rica ederim