Yazar: Yusuf KAYA
AZAMİ KABİN ALANI VE İNSAN SAYISI SEÇİMİ
Çizelge 6’da görüldüğü üzere kabinin azami kullanılabilir kabin alanı beyan yükü ile ilişkilidir.
Çizelge 6: Kabin yükü ve kabinin azami kullanılabilir (net) alanı
| Beyan yükü, kütle (kg) | Kabinin azami kullanılabilir alanı (m2) |
| 400 | 1,17 |
| 450 | 1,3 |
| 525 | 1,45 |
| 600 | 1,6 |
| 630 | 1,66 |
| 675 | 1,75 |
| 750 | 1,9 |
| 800 | 2 |
| 825 | 2,05 |
| 900 | 2,2 |
| 975 | 2,35 |
| 1000 | 2,4 |
| 1050 | 2,5 |
| 1125 | 2,65 |
| 1200 | 2,8 |
| 1250 | 2,9 |
| 1275 | 2,95 |
| 1350 | 3,1 |
| 1425 | 3,25 |
| 1500 | 3,4 |
| 1600 | 3,56 |
| 2000 | 4,2 |
| 2500c | 5 |
| a 1 kişilik asansör için asgari b 2 kişilik asansör için asgari c 2500 kg sonrasında, her bir ilave 100 kg için 0,16 m2 eklenir. Ara yükler içn alan, doğrusal enterpolasyonla belirlenir. |
|
5.4.1.2.4 Kabinin aşırı yükü, Madde 5.12.1.2. göre bir tertibat vasıtasıyla izlenmelidir.
Çizelge 8’de görüldüğü üzere insan sayısı kabinin asgari kullanılabilir kabin alanı ile ilişkilidir.
5.4.2.3. İnsan sayısı
5.4.2.3.1 İnsan sayısı, aşağıda verilen daha küçük değerlerden elde edilmelidir:
a) Formülle, sonuca en yakın tam sayıya yuvarlatılarak bulunan, ya da
b) Çizelge 8.
Çizelge 8 - İnsan sayıları ve kabinin asgari kullanılabilir alanı.
| İnsan sayısı | Kabinin asgari kullanılabilir alanı (m2) |
| 1 | 0,28 |
| 2 | 0,49 |
| 3 | 0,6 |
| 4 | 0,79 |
| 5 | 0,98 |
| 6 | 1,17 |
| 7 | 1,31 |
| 8 | 1,45 |
| 9 | 1,59 |
| 10 | 1,73 |
| 11 | 1,87 |
| 12 | 2,01 |
| 13 | 2,15 |
| 14 | 2,29 |
| 15 | 2,43 |
| 16 | 2,57 |
| 17 | 2,71 |
| 18 | 2,85 |
| 19 | 2,99 |
| 20 | 3,13 |
| 20 insanan sonra, her bir insan için 0,115 m2 ilave edilir. | |
ÇİZELGE 6’DAN AZAMİ NET KABİN ALANI SEÇİLİR.
Çizelge 6’dan azami kullanılabilir kabin alanı seçilir.
Seçeceğimiz kabinin alanı, öngörülen beyan yüküne bağlı olarak Çizelge 6’da tekabül eden alan değerinden daha büyük olamaz. Çizelge 6’da verilen beyan yükü ile kullanılabilir en büyük net kabin alanı arasındaki bağlantı direk kişi sayısını göstermez.
ÇİZELGE 8’DEN İNSAN SAYISI SEÇİLİR.
Çizelge 8’den insan sayısı seçilir.
İnsan sayısı seçimini M.5.4.2.3.1 a yada b şıklarından her hangi birini kullanarak yapabilme hakkımız bulunmaktadır.
a. Öngörülen beyan yükünü 75 sayısına böldüğümüzde çıkan sonucu en yakın tam sayıya yuvarladığımızda insan sayısını seçmiş oluruz.
b. Kabinin asgari kullanılabilir alan değerine bağlı olarak insan sayısı seçimini yaparız.
En büyük kabin alanı beyan yükü ile ilişkilidir. En küçük kabin alanı ise insan sayısı ile ilişkilidir.
Dikkat edelim ki; en büyük kabin alanı beyan yükü ile sınırlandırılmıştır. İşte bu beyan yüküne göre kabine girebilecek en fazla insan sayısı, beyan yükünün 75 kg’a bölünmesiyle elde edilir.
Azami net kabin alanı bağlı olan beyan yüküne göre motor gücü belirlenir ve bu beyan yüküne göre asansörün mukavemet hesapları yapılır. Bu beyan yüküne bağlı olarak ta, kabinin aşırı yüklenmesini önlemek için, kabin içerisine girebilecek azami insan sayısı hesabı yapılır. Hesapta çıkacak insan sayısı, bu beyan yüküne göre, kabinin taşıyabileceği azami insan sayısı olarak üst sınırı belirlemektedir ancak alt sınırı belirlememektedir. Söz konusu bu kabinin daha az sayıda insan taşıyacak şekilde beyan edilmesi ile ilgili olarak her hangi bir sınırlama yoktur.
Asansör trafik hesabı yapacak olan arkadaşların sıkça karşılaştığı ve problem gibi gözüken bir örnek ile konuyu izah etmeye çalışalım.
Örneğimiz 4 katlı ve her katta 1 dairesi (2+1) olan bir konut olsun. Bu konut için yapılacak asansör trafik hesabında 1 adet 1 m/s hızında 8 kişilik bir asansör belirlenmiş olsun. Ülkemizde ekseriyetle kullanılan ve Gina Barney’in yaklaşımı doğrultusunda olan, Makine Mühendisleri Odası'nın da kitapta gösterdiği hesap tarzında böyle bir konuta eğer siz 10 kişilik bir asansör seçiminde bulunmak isterseniz hesap kurtarmayacaktır. Çünkü kabin içerisine binecek insanların tahliye süreleri, 5 dakikalık süre içerisinde taşınabilecek insan sayısı kıyaslamasında hata verdirecektir. En 81-20 standardının bu yaklaşımı önümüzü açacaktır.
Tip İmar Yönetmeliği Madde 34
(2) Tek asansörlü binalarda; asansör kabininin dar kenarı 1.20 metre ve alanı 1.80 metrekareden kapı net geçiş genişliği ise 0.90 metreden az olamaz.
Dikkat edecek olur isek; İmar Yönetmeliği asgari kabin alanı seçiminde sınırlama getirmiştir. Azami kabin alanı, beyan yükü ve insan sayısı ile ilgili bir sınırlama getirmemiştir.
Başlangıç noktası olarak elimizde asgari kullanılabilir kabin alanı olarak 1,8 m2 değeri bulunmaktadır.
İmar yönetmeliği bizden en az 1,8 m2 büyüklüğünde bir alana sahip olan kabin seçmemizi istemektedir. Biliyoruz ki; bu alan 800 kg kapasitesinde bir beyan yüküne sahiptir. Ama standarda göre bu asansör 10 kişilik olmak zorunda değildir. Yani; siz motor gücü ve tüm mukavemet hesaplamalarını 800 kg beyan yüküne göre hesaplarsınız. Ancak; 8 kişi olarak AB Uygunluğu beyan edebilirsiniz. Böylece; hem trafik hesabında problem yaşamamış, hem de imar mevzuatının öngördüğü kabin alanını sunmuş olursunuz. Aşırı yük tertibatı ile izleme yapmamız zorunludur.



