Page 164 - AV66 MART NİSAN 2022

164 Asansör Vizyon Dergisi Mart - Nisan 2022

İklim krizi: İklim değişikliği, ağırlıklı ve milyonlarca insan için ekonomik ermesi başı çekiyor. Bunun yerine, ye-
olarak insan faaliyetleri sonucu ortaya ve sosyal koşulların kötüleşmesi, nilenebilir enerji kaynaklarının teşvik
çıkan sera gazlarının (karbondioksit, bunlardan bazıları. edilmesi öneriliyor.
metan, diazot monoksit, ozon vb.) at-
mosferdeki yoğunluğunun artmasıyla, 3) Sera gazları: Kızıl ötesi ışınları tu-
küresel sıcaklığın yükselmesi ve orta- tarak atmosferin ısınmasına neden olan
lama iklim değerlerinin değişmesidir. Karbondioksit (CO2), Metan (CH4),
İklim değişikliğinin artık görmezden Nitröz Oksit (NO2), Hidroflorür kar-
gelinemeyecek bir 'acil durum' halini bonlar (HFCs) gibi gazlara ya da bi-
almasına ise iklim krizi adı veriliyor. leşiklere sera gazı denir. Sera gazları
olmasaydı, dünya yaklaşık 30 derece
o
2) Küresel ısınma ve 1,5 C eşiği: Sa- daha soğuk bir yer olacak ve yaşam
nayi, enerji, ulaşım ve tarım gibi insan için elverişli bir ortam sunamayacaktı.
faaliyetleri sonucu atmosfere yayılan Dolayısıyla sorun, sera gazlarının va-
gazların etkisiyle, yıl boyunca kara, rolması değil, insan faaliyetleri sonu-
deniz ve havada ölçülen ortalama sı- cu aşırı yoğunlaşarak dünyayı daha da
caklıkların dünya genelinde artmasına ısıtması. Sera gazları, dünyanın yüze-
küresel ısınma denir. 1850-1900 yılları yinden yansıyan güneş enerjisinin bir 5) Yenilenebilir enerji: Yenilenebilir
arasındaki sanayi öncesi döneme ait or- kısmının, uzaya ulaşamadan emilmesi- enerji, fosil yakıtların tersine, doğal
talama sıcaklık değerleri, küresel ısın- ne neden olur. Bu durum, atmosferi ve döngü içerisinde yenilenen kaynaklar-
mayı ölçmek için bir 'başlangıç noktası' dünya yüzeyini ısıtır. dan elde edilen ve tüketildiğinde at-
olarak baz alınıyor. Dünya Meteo- mosfere karbondioksit salmayan
roloji Örgütü, 2020 yılında ortala- enerjiye denir. Güneş ışığı, rüzgar,
ma yüzey sıcaklığının sanayi ön- yağmur, gelgitler, dalgalar ve je-
cesi döneme göre 1,2 derece daha otermal ısı, yenilenebilir enerji
yüksek olduğunu açıkladı. kaynaklarına örnektir.

Yıllık sıcaklıkların 20. yüzyıl or- Bu kaynaklar, fosil enerji kaynak-
talamasıyla karşılaştırması larının tersine zamanla tükenmez
2019: En sıcak 10 yıl - En soğuk ve kullanım alanları oldukça ge-
10 yıl niştir. Tüm dünyada yenilenebilir
1.,2.,3.,4.,5.,6.,7.,8.,9.,10.,11.,12. kaynaklara yönelim söz konusu.
aylar -0.8-0.6-0.4-0.220. Yüzyıl- Ancak fosil yakıtlarla enerji üreti-
da ortalama ısı +0.2, +0.4, +0.6, mine hala büyük yatırımlar yapılı-
+0.8,+1.0, +1.2 daha soğuk daha yor ve bunun önüne geçilememesi
sıcak iklim hedeflerine ulaşmayı zorlaş-
tırıyor.
Kaynak: ABD Ulusal Okyanus ve At- 4) Fosil yakıtlar: Hidrokarbon ve
mosfer Dairesi yüksek oranlarda karbon içeren, ya- Türkiye açısından bakıldığında, ülkenin
kıldığında karbondioksit ve diğer sera fosil yakıtlar açısından zengin olmadı-
Bilim insanları, sıcaklıklardaki artışın gazlarını atmosfere salan kömür, petrol ğını ve bunların büyük bir bölümünü
1,5 derece düzeyinde tutulmasının teh- ve doğalgaz gibi yakıtlara fosil yakıtlar dışarıdan aldığını söylemek mümkün.
likeyi azaltacağını savunuyor. Ancak denir. Çoğunlukla elektrik üretiminde, Öte yandan güneş ve rüzgar gibi kay-
yapılan hesaplamalar, mevcut ısınma ulaşımda ve ısıtma amacıyla kullanılan naklar açısından Türkiye, Avrupa'nın
eğiliminin sürmesi halinde, bu yüzyılın fosil yakıtlar, 2019'da dünyanın birincil önde gelen ülkeleri arasında. Ancak
sonunda sıcaklıkların 3 ile 5 derece art- enerji tüketiminin yüzde 84'ünü karşı- enerji sektörünü yenilenebilir kaynak-
mış olacağını söylüyor. ladı. lara yöneltmek için karar alıcıların ik-
lim hedeflerini benimsemesi ve fosil
1,5 derecenin üzerinde ısınma, dünya Enerji sektörü, küresel sıcaklığın art- yakıtlara yatırım yapmaya son vermesi
için sayısız riski getiriyor: Deniz sevi- masına yol açan sera gazları salımının gerekiyor.
yesinin yükselmesi, aşırı hava olayla- yüzde 75'inden sorumlu. Bu nedenle,
rının artması, biyolojik çeşitlilik kay- iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri 6) Karbon salınımı: Karbon salımı,
bı, bazı türlerin yok oluşu, gıda kıtlığı arasında, fosil yakıt kullanımının sona ya da karbon emisyonu, kısaca doğada