Page 166 - AV66 MART NİSAN 2022

166 Asansör Vizyon Dergisi Mart - Nisan 2022

oluşan karbonun atmosfere salınmasını di. 1993'ten 2017'ye 7,5 cm'lik hızlanan üzerinde bulunan Türkiye, son zaman-
ifade eder. Doğal yollarla da atmosfe- bir artış olduğu biliniyor. 20. yüzyıldaki ların en ciddi kuraklık sorunuyla karşı
re karbon salınır ancak iklim krizine artış çoğunlukla, küresel ısınmanın et- karşıya. Bu yıl 41 ilde etkili olan ku-
neden olan karbon salımı çoğunlukla kisiyle deniz suyunun termal geniş- raklık birçok bölgede tarım alanlarının
insan kaynaklı ekonomik faaliyetlerin lemesi, karadaki buz tabakalarının ve büyük zarar görmesine neden oldu.
sonucudur. Kontrolsüz sanayileşme, buzulların erimesi nedeniyle gerçek-
artan enerji talebi, şehirleşme, ulaşımda leşti. IPCC'nin 2021 raporunda ise, bu 10) Şiddetli hava olayları: Olağan
fosil yakıt kullanımı, orman tahribatı ve yüzyıl sonunda deniz seviyelerinin 2 mevsimsel durumun dışına çıkan ve
yoğun hayvancılık faaliyetleri, karbon metreye kadar yükselebileceğine dikkat miktar, şiddet ve süresinde beklenme-
salımındaki artışın başlıca nedenleri. çekiliyor. Uzmanlar, deniz seviyesinde- yen değişiklikler meydana gelen hava
ki yükselmeye bağlı olarak yaygın kıyı olaylarına "aşırı" ya da şiddetli hava
"Karbon nötr olmak" ise bir kişi veya selleri, daha yüksek fırtına dalgalanma- olayları denir. Sel, kuraklık, aşırı ya-
kurumun saldığı sera gazlarını telafi et- ları ve daha tehlikeli tsunamiler, nüfu- ğış, hortum, kasırga, yoğun kar, kum
mek için, salınan sera gazı miktarına eş- sun yer değiştirmesi, tarım arazilerinin fırtınası gibi hava olayları bu kapsam-
değer miktarda salıma engel olacak pro- kaybı ve bozulması gibi sonuçlar konu- dadır. Ekosfer Derneği'ne göre, aşırı
jeler gerçekleştirmesi anlamına geliyor. sunda uyarıyor. Deniz ekosistemleri de hava olaylarının sayısı son 10 yılda iki
deniz seviyesinin yükselmesinden etki- kat arttı ve eğer iklim değişikliği dur-
7) Karbon ayak izi: Karbon ayak izi, lenir, balıklar, kuşlar ve bitkiler yaşam durulamazsa bu olayların sayısı ve şid-
birim karbondioksit cinsinden ölçülen, alanlarının bir kısmını kaybeder. deti daha da artacak. Meteoroloji Genel
bir kişinin, bir etkinliğin, bir kurumun, Müdürlüğü verilerine göre, Türkiye'de

bir hizmetin ya da bir ürü- 2020, aşırı hava olaylarının
nün neden olduğu toplam en çok meydana geldiği yıl
sera gazı salımıdır. Yani oldu. 2020'de 984 aşırı hava
bir bireyin ya da bir ürünün olayı görülürken, 2019 yı-
karbon salımına ne kadar lında bu sayı 935, 2018 yı-
katkı sunduğunu, karbon lında ise 840'tı.
ayak izi hesaplaması saye-
sinde öğrenebiliriz. Birleşmiş Milletler İklim
Değişikliği Konferansı
Karbon ayak izi hesaplanır- (COP) bünyesinde yayınla-
ken, konut ve binalardaki nan raporlarda iklim deği-
enerji tüketimi ve ulaşım şikliğinin dünyada kuraklık,
(araba ve uçak) dahil olmak üzere fosil 9) Kuraklık: Bir bölgede yağış ve sel ve rekor kıran aşırı sıcaklarda rolü
yakıtlarının yanmasından ortaya çıkan nem miktarındaki dengesizlik kaynak- olduğu belirtiliyor. ABD Ulusal Okya-
doğrudan karbon emisyonları ölçülü- lı yaşanan su kıtlığına kuraklık denir. nus ve Atmosfer Dairesi'nden (NOAA)
yor. Bunun yanı sıra, kullandığımız Kuraklık aslında tekrarlayan ve çoğu Araştırmacı Martin Hoerling, "İnsan fa-

ürünlerin imalatı ve en sonunda bo- zaman normal kabul edilen bir iklim aliyetlerinin aşırı hava olaylarına neden
zulmalarıyla ilgili olan dolaylı karbon olayıdır. Ancak iklim değişikliğinin olduğu kanısı artık bilimsel araştırmalar
emisyonları da hesaba katılıyor. dünyanın birçok bölgesinde kuraklık tarafından da doğrulanıyor" diyor.

olaylarının sıklığını ve ciddiyetini ar-
Kimi gıda üreticileri, marketlerde satı- tırması öngörülüyor. İklim değişikliği, 11) Ekolojik denge: Ekolojik denge,
lan ürünlerin ambalajında karbon ayak yağışlar arasındaki süreyi artırır ve bir organizmalar topluluğunun, aşamalı
izi değerine yer vermeye başladı bile. yağış düzenini bozar. Daha nadir ve değişiklikler karşısında genetik, tür ve
Bununla, tüketicilerin tercih yaparken daha şiddetli yağışlar, toprağın suyu ekosistem çeşitliliği bakımından sabit
daha çevreci ürünlere yönelmesine ola- emmesini zorlaştırarak toprak neminin kalabildiği dinamik bir denge durumu-
nak sağlamak hedefleniyor. azalmasına neden olur. Yeraltı suları dur. Bir ekosistemde her bir türün sa-
da yeterince beslenemez. İdeal olarak yıca sabit kalması, ekolojik dengenin
8) Deniz seviyesinin yükselmesi: De- daha sık ve azar azar yağmur yağması, temelini oluşturur. Ekolojik denge, tür-
niz seviyesinin yükselmesi, iklim deği- kuraklık riskini azaltacaktır. Ortalama ler arasındaki ilişkilerin değişmesi, ani
şikliği sonucunda 20. yüzyılın başından sıcaklıkların artmasından dolayı da ölümler ya da insan kaynaklı tehlikeler
bu yana ortalama deniz seviyesinde gö- toprağın su kaybında artış meydana nedeniyle bozulabilir. Örneğin, küresel
rülen artıştır. 1900-2016 yılları arasında gelir. İklim değişikliğinden en çok et- ısınma nedeniyle su ekosistemlerinin

deniz seviyesi 16-21 santimetre yüksel- kilenen bölgelerden Akdeniz Havzası aşırı ısınması, planktonların zarar gör-